martes, 25 de julio de 2017

ORTUGURENDARREN EUSKAL OLERKIA/POEMA EN EUSKERA DE ORTUGUREN 1611-1633



EUSKAL OLERKIA 1611-1633  ORTUGUREN (Uribarrena) Elorrio

        Udako egun batez sendiaren etxeko ganbaran gauzak garbitzen eta ordenatzen nenbilela,neure osaba-aitona aitaponteko Alejandro Landabururen paper,agiri,argazki eta erretratuen aztarna aritu nintzen.Batzuek nahiko antigoalekoak ziruditen eta beste batzuk nahiko berri,batzuek jakinmina eragiten zidaten,zehazki albun batek, oso argazki onak zeuzkan albun batek.Gero jabetu nintzen Kubako paisaiak eta jendeak zirela,zehazki Casablancakoak,1902koak. Nork pentsatuko zuen halakorik aurkitzea!
     
        Ezkutu antzean zurezko kutxatxo bat ikusi nuen,nahiko polita,giltza zeukan.Irekitzea erabaki nuen,batzar nagusietako dokumentuak aurkitu nituen,(...) bata 1793.urtekoa eta benetan interesgarria iruditu zitzaidan...Kontu paperak zituen oihalezko poltsa txikiak irekiz nindoan eta horietako batean meza-liburu batzuk agertu ziren, bibliak latinez,"Historia de la conquista de Mexico 1763" liburua,auzi bat Bergarako hiribilduan 1598koa eta honen ondoan liburu bat animalia-larruzko azala duena, jositako; antigoaleko zela iruditu zitzaidan. Eta hala gertatu zen, kontu liburu oso zahar bat zen eta han irakurri ahal izan nuen 1600. urte inguruko dataren bat, eta han agertzen ziren garai hartako hainbat pertsona eta etxe/baserri izen. Interesgarriena  azken orrialdeko atzealdean agertu zen, idatzi zuenak errezeloren bat izan balu legez inork hura irakurtzeko.

       Ezusteko handia hartu nuen ikustean testua euskeraz zegoela eta gainera bizkaitarrez,gaztela- grafiaz; gauza zoragarria. Orduan pentsatu nuen geure literaturaren bitxi txiki bat zela hura, euskal hizkuntzan gordetzen den testu antigoalekoenetako bat.


      Labayru institutua arduratu zen hura sakonago aztertzeaz, eta miatu eta errestauratu ostean,eman egin zigun baserrian jaso genezan.


     Un día de verano que le dediqué a labores de limpieza y orden en el camarote de la casa familiar, me puse a revolver entre papeles y documentos,fotografías y retratos de mi tío-abuelo y padrino
Alejandro Landaburu. Unos parecían muy antiguos y otros bastante recientes, algunos me suscitaban curiosidad,concretamente fue un álbum con muy buenas fotos. Luego caí en la cuenta que se trataba de paisajes y gentes de Cuba, concretamente  de Casa Blanca del año 1902. Quién podría pensar que podría encontrar cosa semejante!.

    Un poco escondido pude ver un pequeño baúl de madera,bastante bonito,tenía llave.Decidí abrirla, encontré documentos de las juntas generales,(...) uno era del año 1793 me pareció verdaderamente interesante...Iba abriendo pequeñas bolsas de tela que contenían papeles de cuentas y en una de esas aparecieron algunos misales,biblias en latín, el libro "Historia de la conquista de Mexico 1763", un pleito en la villa de Bergara del año 1598 y junto a éste un libro con pastas de cuero animal y cosido,intuí su antigüedad. Y así fue, se trataba de un libro de cuentas muy antiguo en el que pude leer alguna fecha cercana al año 1600, donde aparecían bastantes nombres de personas y casas/caseríos de aquella época. Lo más interesante apareció en la parte de atrás de la última página, como si el que hubiera escrito tuviera cierto recelo a que alguien lo leyera.
 
     Mi gran sorpresa vino cuando me dí cuenta que el texto estaba escrito en euskera y además vizcaíno,con grafía castellana,qué maravilla. Entonces supuse que estaba ante una pequeña joya de nuestra literatura, nada más y nada menos que ante uno de los textos más antiguos que se conservan en lengua vasca.

     El instituto Labayru se encargó de investigarlo más a fondo y una vez analizado y restaurado nos lo entregó para que lo conservaramos en el caserío.